WhatsApp is de populairste chat-app van Nederland. Maar het is ook doelwit van oplichters. De beruchte “hoi mam”-fraude kostte Nederlanders in 2024 meer dan 30 miljoen euro. Criminelen nemen accounts over en doen zich voor als je kind, vriend of collega.
Daarnaast is WhatsApp van Meta – het bedrijf achter Facebook en Instagram. Dat roept vragen op over je privacy.
In dit artikel vergelijk ik veiligere alternatieven. Je leert wat de verschillen zijn, waarom Signal en Threema je beter beschermen tegen zowel oplichters als dataverzameling, en welke app bij jou past.
Waarom zou je weg willen van WhatsApp?
WhatsApp versleutelt je berichten. Dat betekent dat niemand kan meelezen, ook Meta niet. Dat is goed – maar er is meer aan de hand.
WhatsApp-accounts worden overgenomen
Je hebt het vast weleens meegemaakt. Een bericht van een “vriend” die vraagt of je even geld kunt overmaken. Of een WhatsApp van je “kind” met een nieuw nummer. Dit is WhatsApp-fraude – en het is een groeiend probleem.
Criminelen nemen accounts over via:
- SIM-swapping – Ze overtuigen je provider om je nummer naar hun SIM te zetten
- Phishing – Ze sturen een nepbericht en vragen je verificatiecode
- Social engineering – Ze doen zich voor als WhatsApp-support
Eenmaal binnen kunnen ze al je contacten benaderen. Die zien jouw naam en foto – en vertrouwen het bericht.
Signal en Threema maken dit moeilijker:
- Signal heeft “veiligheidsnummers” – als iemands account wordt overgenomen, verandert dit nummer en krijg je een waarschuwing
- Threema werkt zonder telefoonnummer – dus SIM-swapping is onmogelijk
- Beide hebben geen centrale vriendenlijst die criminelen kunnen misbruiken
Meta verzamelt metadata
Meta kan je berichten niet lezen. Maar ze zien wel:
- Met wie je praat
- Hoe vaak je chat
- Wanneer je online bent
- Waar je bent (locatie)
- Welke groepen je hebt
Dit heet “metadata”. En metadata zegt veel over je. Genoeg om een profiel van je te bouwen.
Het businessmodel is reclame
Meta verdient geld met gerichte advertenties. Hoe meer ze over je weten, hoe waardevoller je bent. WhatsApp is gratis, maar je betaalt met je gegevens.
Servers staan in de VS
Je gegevens worden opgeslagen op servers in Amerika. Dat betekent dat Amerikaanse wetten gelden. De overheid kan makkelijker bij je data dan in Europa. (Meer over de CLOUD Act)
De alternatieven vergeleken
| App | Land | Prijs | Encryptie | Telefoonnummer nodig? |
|---|---|---|---|---|
| Signal | VS (non-profit) | Gratis | End-to-end | Ja |
| Threema | Zwitserland | €5 (eenmalig) | End-to-end | Nee |
| Telegram | Dubai | Gratis | Alleen in “secret chats” | Ja |
| Element | UK/Europees | Gratis | End-to-end | Nee |
Signal – de aanrader voor de meeste mensen
Signal is wat ik zelf gebruik. En wat ik aanraad aan familie en vrienden.
Waarom Signal goed is:
- Volledig gratis en open source
- Verzamelt bijna geen gegevens over je
- Veiligheidsnummers waarschuwen als een contact mogelijk gehackt is
- Verdwijnende berichten – extra bescherming als je telefoon in verkeerde handen komt
- Aanbevolen door beveiligingsexperts wereldwijd
- Werkt net als WhatsApp – makkelijke overstap
- Videobellen en groepen zijn inbegrepen
Nadelen:
- Amerikaans, al is het een non-profit zonder winstoogmerk
- Je hebt wel een telefoonnummer nodig om je aan te melden
- Minder gebruikers dan WhatsApp (maar dat verandert)
Signal verzamelt zo min mogelijk data. Bij een rechtszaak in 2021 bleek dat ze letterlijk niets konden overhandigen. Ze hadden alleen de datum waarop iemand de app installeerde.
De maker van Signal, Moxie Marlinspike, heeft onlangs ook Confer gelanceerd – een AI-chatbot met dezelfde privacy-filosofie.
Threema – voor maximale privacy
Threema gaat nog een stap verder dan Signal.
Waarom Threema uitblinkt:
- Zwitsers bedrijf met strenge privacywetten
- Geen telefoonnummer of e-mail nodig – volledig anoniem mogelijk
- Eenmalige betaling, geen abonnement
- Open source gecontroleerd
Nadelen:
- Kost €5 (maar dat is eenmalig)
- Minder bekend, dus minder vrienden die het al hebben
- Interface is wat minder gepolijst dan Signal
Threema is ideaal als je echt maximale privacy wilt. Of als je liever betaalt dan “het product bent”.
Telegram – wees voorzichtig
Telegram is populair, maar het is geen goed privacy-alternatief.
Het probleem met Telegram:
- Berichten zijn niet standaard versleuteld
- Je moet handmatig een “secret chat” starten voor encryptie
- Groepschats zijn nooit end-to-end versleuteld
- Het bedrijf zit in Dubai met onduidelijke eigendomsstructuur
Telegram heeft handige features. Maar als privacy je reden is om te wisselen, kies dan Signal of Threema.
Element (Matrix) – voor de techneut
Element is gebaseerd op het open Matrix-protocol.
Voordelen:
- Volledig open source en gedecentraliseerd
- Je kunt je eigen server draaien
- Geen enkel bedrijf heeft controle
- Europese ontwikkeling
Nadelen:
- Technischer om te gebruiken
- Minder gepolijste ervaring
- Vrijwel niemand in je omgeving zal het kennen
Element is interessant als je technisch bent. Voor de gemiddelde gebruiker is Signal praktischer.
Wat verandert er door Europese wetgeving?
De Europese Unie heeft nieuwe regels gemaakt: de Digital Markets Act (DMA). Deze wet dwingt grote techbedrijven om opener te worden.
WhatsApp moet nu samenwerken met andere apps
Sinds november 2025 kun je in Europa berichten ontvangen van andere chat-apps in WhatsApp. Apps zoals BirdyChat en Haiket zijn al aangesloten.
Klinkt goed, toch? Maar er is een keerzijde.
Signal doet (nog) niet mee
Signal is niet verplicht om mee te doen. Ze zijn geen “gatekeeper” onder de DMA. En ze hebben zorgen over de beveiliging.
Het probleem: als apps met elkaar moeten praten, wordt encryptie ingewikkelder. Signal kiest ervoor om hun beveiliging niet te verzwakken voor interoperabiliteit.
Dit is eigenlijk een pluspunt. Signal kiest jouw privacy boven gemak.
Wat betekent dit voor jou?
- De DMA maakt WhatsApp opener, maar lost het privacyprobleem niet op
- Wachten op interoperabiliteit is geen reden om niet over te stappen
- Signal en Threema blijven de beste keuze voor echte privacy
Het echte probleem: je vrienden en familie
De techniek is niet het moeilijkste. Het moeilijkste is dat je vrienden en familie ook moeten overstappen. Dit heet het “netwerkeffect”.
Strategie: begin klein
Je hoeft niet iedereen tegelijk te overtuigen.
- Installeer Signal naast WhatsApp – je hoeft WhatsApp niet meteen te verwijderen
- Begin met je inner circle – partner, beste vrienden, familie
- Maak een groep aan – bijvoorbeeld je vriendengroep of gezinsapp
- Zet in je WhatsApp-status: “Ik ben ook bereikbaar op Signal”
- Geef het tijd – sommige mensen volgen later vanzelf
Wat als mensen niet willen?
Dat is oké. Je kunt WhatsApp houden voor contacten die niet willen wisselen. Het gaat niet om perfectie. Elke chat die je verplaatst naar Signal is winst.
Praktisch: zo stap je over naar Signal
Stap 1: Download Signal
Stap 2: Registreer met je telefoonnummer
Signal vraagt je nummer voor registratie. Dit is alleen om je account aan te maken. Het wordt niet gedeeld met anderen.
Stap 3: Nodig contacten uit
Signal toont welke contacten de app al hebben. Nodig anderen uit via de app.
Stap 4: Maak groepen aan
Maak nieuwe groepen voor je belangrijkste kringen. Begin met één groep – bijvoorbeeld je gezin.
Stap 5: Gebruik beide apps
Houd WhatsApp actief voor wie niet wil wisselen. Gebruik Signal voor wie wel meedoet. Op den duur verschuift het vanzelf.
Mijn aanbeveling
Voor de meeste mensen: Signal
- Gratis
- Makkelijk in gebruik
- Goede beveiliging
- Werkt op alle apparaten
Voor maximale privacy: Threema
- Geen telefoonnummer nodig
- Zwitserse jurisdictie
- Eenmalige betaling
Vermijd: Telegram voor privacy
- Niet standaard versleuteld
- Geen goed alternatief als privacy je doel is
Samenvatting
WhatsApp is niet slecht. De berichten zijn versleuteld. Maar Meta verzamelt wel metadata over je chatgedrag. En je gegevens staan op Amerikaanse servers.
Signal en Threema zijn betere alternatieven als je privacy belangrijk vindt. Signal is gratis en gebruiksvriendelijk. Threema biedt maximale anonimiteit.
Je hoeft niet alles in één keer te veranderen. Begin met één groep. Nodig je inner circle uit. En bouw langzaam op.
Elke stap richting meer privacy telt.
Wat een ontzettend duidelijk verhaal!