Bijna een kwart van de Nederlanders gebruikt AI, blijkt uit CBS-onderzoek. Tegelijk noemt 85% van de niet-gebruikers privacy als belangrijkste zorg.
Die zorg is begrijpelijk. Want wat is AI eigenlijk? En wat gebeurt er met alles wat je typt?
Kort antwoord: je kunt AI veilig gebruiken, maar er zijn twee dingen die je moet weten:
- AI “denkt” niet zoals wij. Het is slimme software die woorden voorspelt. Het kan overtuigend foute antwoorden geven.
- Je betaalt met je gegevens. ChatGPT is gratis, maar je gesprekken worden opgeslagen op servers in Amerika.
In dit artikel leg ik uit hoe AI werkt, wat er met je gegevens gebeurt, en hoe je het veilig gebruikt.
Wat is AI eigenlijk?
AI staat voor artificial intelligence — kunstmatige intelligentie. Maar die term maakt het moeilijker dan het is.
In de praktijk werkt het zo: je typt een vraag of opdracht. De AI geeft een antwoord. Dat antwoord is geen kopie van een website. De AI maakt het ter plekke aan, op basis van patronen die het geleerd heeft.
ChatGPT is de bekendste AI-tool. Die is gemaakt door het Amerikaanse bedrijf OpenAI. Maar er zijn meer opties:
- Google Gemini — de AI van Google, ingebouwd in Android
- Copilot — van Microsoft, ingebouwd in Windows en Edge
- Le Chat — van Mistral, de Europese koploper in AI
- Confer — van de maker van Signal, met versleutelde gesprekken
Ze werken allemaal op een vergelijkbare manier. Het verschil zit in de kwaliteit, de prijs en wat er met je gegevens gebeurt.
Hoe werkt ChatGPT?
ChatGPT is getraind op enorme hoeveelheden tekst van het internet. Boeken, artikelen, websites, forums. Op basis daarvan herkent het patronen in taal.
Als je een vraag stelt, doet ChatGPT eigenlijk maar één ding: het voorspelt welk woord het beste past als volgende. Woord voor woord. Heel snel achter elkaar.
Vergelijk het met autocomplete op je telefoon. Als je typt “ik ga naar de”, stelt je telefoon “winkel” of “dokter” voor. ChatGPT doet hetzelfde, maar dan veel geavanceerder. Het resultaat leest alsof er iemand achter zit die nadenkt.
Maar dat is schijn.
AI “weet” niets
Dit is het belangrijkste om te begrijpen: ChatGPT denkt niet. Het heeft geen kennis. Het heeft geen mening. Het doet alsof — heel overtuigend.
Dat betekent dat het ook heel overtuigend foute antwoorden kan geven. Dit heet hallucineren: de AI verzint iets dat klinkt als een feit, compleet met details en bronnen die niet bestaan.
Een voorbeeld. In 2023 gebruikte een advocaat in New York ChatGPT om rechtszaken op te zoeken voor een juridische zaak. Hij diende zes rechtszaken in bij de rechter. Het probleem: alle zes waren volledig verzonnen door ChatGPT. Complete namen, data en uitspraken — allemaal nep. De advocaat werd beboet.
Zelfs OpenAI waarschuwt op hun eigen website: “ChatGPT kan onjuiste informatie geven over personen, plekken of feiten.”
Vuistregel: gebruik AI als startpunt, nooit als eindpunt. Controleer altijd wat het je vertelt.
Waarvoor kun je het gebruiken?
Ondanks die beperkingen is ChatGPT wél handig voor veel dagelijkse taken. Ik gebruik het zelf regelmatig voor:
- Brieven opstellen — een klachtenbrief aan je zorgverzekeraar, een bezwaarschrift, een lastige werkmail
- Moeilijke teksten uitleggen — een brief van de gemeente, je belastingaangifte, een medische uitslag
- Recepten bedenken — “wat kan ik maken met aardappelen, prei en een blik tomaten?”
- Reistips — “wat is er te doen in Maastricht met kinderen?”
- Samenvatten — een lang artikel of rapport in een paar zinnen
Maar wees voorzichtig met:
- Medisch advies — ChatGPT is geen dokter. Gebruik het hooguit als eerste oriëntatie, nooit als diagnose.
- Juridische vragen — zie het voorbeeld van de advocaat hierboven.
- Financiële beslissingen — de AI kent je situatie niet en maakt fouten met cijfers.
Bij dit soort onderwerpen geldt: raadpleeg altijd een professional.
ChatGPT en privacy: wat er met je gegevens gebeurt
Nu het belangrijkste deel. Want AI is niet alleen een vraag van werkt het goed? — maar ook van wat gebeurt er met alles wat ik typ?
Je gesprekken worden opgeslagen
Alles wat je typt in ChatGPT wordt opgeslagen op servers van OpenAI in Amerika. Je gesprekken kunnen gebruikt worden om het AI-model te verbeteren. Medewerkers van OpenAI kunnen ze in principe lezen.
Dit is geen complottheorie. Het staat in hun eigen gebruiksvoorwaarden.
En dat geldt ook voor de betaalde versie. ChatGPT Plus kost €20 per maand en traint standaard niet op je gesprekken. Maar je data wordt nog steeds opgeslagen op Amerikaanse servers. En kan nog steeds worden opgevraagd.
Kort gezegd: als het product gratis is, ben jij het product. Maar zelfs als je betaalt, ben je je gegevens niet volledig kwijt.
Het is al fout gegaan
Het gaat niet alleen om theorie. Er zijn concrete incidenten geweest:
- Maart 2023: een softwarefout zorgde ervoor dat gebruikers elkaars gesprektitels en eerste berichten konden zien.
- Mei 2023: medewerkers van Samsung plakten vertrouwelijke broncode en vergadernotulen in ChatGPT. Drie datalekken in één maand. Samsung verbood daarna het gebruik van ChatGPT intern.
- December 2023: onderzoekers van Google DeepMind haalden meer dan 10.000 stukken trainingsdata uit ChatGPT — inclusief persoonlijke gegevens.
- Zomer 2025: duizenden gedeelde ChatGPT-gesprekken werden per ongeluk opgenomen in Google-zoekresultaten.
Toen ik dit las dacht ik: als dit al bij Samsung en Google-onderzoekers gebeurt, wat betekent dat voor gewone gebruikers die er niet bij stilstaan?
Je gesprekken kunnen worden opgevraagd
In de rechtszaak van The New York Times tegen OpenAI beval een rechter dat OpenAI alle ChatGPT-data onbeperkt moet bewaren als mogelijk bewijsmateriaal.
Wat betekent dat voor jou? Je gesprekken staan niet alleen op een server. Ze kunnen in principe worden opgevraagd in juridische procedures. Niet waarschijnlijk voor de gemiddelde gebruiker — maar het kan.
Europa let op
De Europese Unie neemt dit serieus. Italië blokkeerde ChatGPT tijdelijk in 2023 wegens zorgen over privacy. Eind 2024 kreeg OpenAI een boete van €15 miljoen van de Italiaanse privacytoezichthouder voor overtredingen van de AVG (de Europese privacywet).
Wat je beter NIET typt in ChatGPT
Op basis van het bovenstaande: wees bewust van wat je deelt. Typ niet:
- Je BSN of identiteitsbewijs
- Wachtwoorden of pincodes
- Medische gegevens (diagnoses, medicijnen, uitslagen)
- Financiële informatie (rekeningnummers, inkomens)
- Privéfoto’s of documenten met persoonlijke gegevens
- Werkgerelateerde vertrouwelijke informatie
Vuistregel: typ niets wat je niet op een prikbord in de supermarkt zou hangen.
Dat klinkt misschien overdreven. Maar bedenk: je weet niet precies wie je gesprekken kan lezen, waar ze terechtkomen, of hoe lang ze bewaard worden. Bij ChatGPT is het antwoord op al die vragen: langer en breder dan je denkt.
Wil je meer weten over waar je data staat en wat dat betekent? Lees Is de cloud veilig?
AI veilig gebruiken: 5 praktische tips
Je hoeft AI niet te vermijden. Maar gebruik het bewust. Deze vijf tips helpen:
1. Behandel elk gesprek als openbaar
Deel geen persoonlijke gegevens. Ga ervan uit dat alles wat je typt ergens opgeslagen wordt — want dat is ook zo.
2. Controleer altijd de feiten
AI kan overtuigend foute dingen zeggen. Gebruik het als hulpmiddel, niet als bron van waarheid. Check belangrijke informatie altijd zelf.
3. Gebruik een apart e-mailadres en wachtwoord
Maak je AI-account aan met een e-mailadres dat niet gekoppeld is aan je bankzaken of overheidsaccounts. Gebruik een uniek wachtwoord — een wachtwoordmanager helpt daarbij.
4. Zet chatgeschiedenis uit
In ChatGPT kun je instellen dat je gesprekken niet worden gebruikt voor training. Ga naar Instellingen → Gegevensbeheer → Chatgeschiedenis en training uitschakelen. Je gesprekken worden dan na 30 dagen verwijderd.
5. Overweeg een privacyvriendelijk alternatief
Niet alle AI-tools gaan hetzelfde om met je data. Confer is gemaakt door de oprichter van Signal en versleutelt al je gesprekken. Zelfs de makers kunnen niet meelezen.
Samenvatting
AI zoals ChatGPT is een handig hulpmiddel. Het kan je helpen met brieven, uitleg en dagelijkse vragen. Maar het is belangrijk om twee dingen te onthouden:
AI denkt niet. Het voorspelt woorden. Het kan overtuigend foute antwoorden geven. Controleer altijd wat je leest.
Je betaalt met je gegevens. Alles wat je typt wordt opgeslagen. Het kan worden gebruikt voor training, gelezen door medewerkers, en in theorie opgevraagd in juridische procedures.
Gebruik AI gerust — maar bewust. Deel geen gevoelige informatie. Controleer de feiten. En overweeg een privacyvriendelijk alternatief als je AI wilt gebruiken voor persoonlijke onderwerpen.
Veelgestelde vragen
Is ChatGPT veilig om te gebruiken?
Ja, als je weet wat je wel en niet deelt. Typ geen persoonlijke gegevens en controleer altijd de antwoorden.
Hoe werkt ChatGPT?
ChatGPT voorspelt woord voor woord het beste antwoord op je vraag. Het is getraind op grote hoeveelheden tekst, maar “weet” niets echt.
Wat doet OpenAI met mijn gesprekken?
Je gesprekken worden opgeslagen op servers in Amerika. Ze kunnen worden gebruikt om het model te verbeteren. Medewerkers kunnen ze in principe lezen.
Kan ChatGPT foute antwoorden geven?
Ja. AI kan overtuigend verkeerde informatie geven. Dit heet hallucineren. Controleer altijd belangrijke feiten via een betrouwbare bron.
Zijn er veiligere alternatieven voor ChatGPT?
Ja. Confer (van de maker van Signal) versleutelt al je gesprekken. Zelfs de makers kunnen niet meelezen.