De meeste mensen gebruiken Google elke dag. Zoeken, e-mail, navigatie, YouTube. Het is gratis en het werkt goed. Maar Google verdient miljarden aan advertenties. En die advertenties werken zo goed omdat Google heel veel over je weet. Misschien vraag je je wel eens af: wat weet Google over mij?
Het eerlijke antwoord: veel meer dan je denkt.
Ik heb sinds mijn dertiende een Google-account. Dertien jaar lang heeft Google bijgehouden wat ik zocht, waar ik naartoe ging, welke video’s ik bekeek en wat ik mailde. Mijn ouders dachten – net als de meeste ouders – dat het prima was. Er was geen reden om het niet te vertrouwen. Facebook had een minimumleeftijd van 13 en dat was zo’n beetje het enige waar je op kon letten. Niemand had het nog over hoe deze bedrijven geld zouden verdienen aan je gegevens.
Die bewustwording kwam bij mij pas zo’n vijf jaar geleden. En eerlijk: ik heb mijn data nog steeds niet verwijderd. De Google Tijdlijn is handig om dingen terug te zoeken, en het heeft iets van nostalgie. Dat is het lastige: er zitten echte voordelen aan. Maar de nadelen zijn subtieler, en groter dan de meeste mensen beseffen.
In dit artikel laat ik je stap voor stap zien wat Google over je weet. Je kunt het zelf checken – het kost je tien minuten. Doe het er even bij, in een tweede tabblad.
Wat verzamelt Google precies?
Google biedt tientallen diensten aan. De meeste zijn gratis. Maar bij elk van die diensten verzamelt Google gegevens over hoe je ze gebruikt. Dit is een overzicht van de belangrijkste:
- Zoekgeschiedenis — alles wat je ooit hebt gegoogeld
- Locatiegeschiedenis — waar je bent geweest, hoe lang, hoe vaak
- YouTube-geschiedenis — wat je bekijkt, hoe lang, wat je overslaat
- Browsegeschiedenis — welke sites je bezoekt (via Chrome)
- Stemopnames — als je “OK Google” gebruikt
- App-gebruik — welke apps je opent en hoe vaak (op Android)
- E-mailinhoud — Gmail scant je berichten voor “slimme” functies
- Agenda, contacten, foto’s — als je Google-diensten gebruikt
Dat is al veel. Maar het gaat verder.
Al deze gegevens worden gecombineerd tot één advertentieprofiel. Google schat daarmee je leeftijd, geslacht, taal, interesses en locatie in. Dat profiel bepaalt welke advertenties je te zien krijgt – niet alleen op Google zelf, maar op miljoenen websites die Google-advertenties tonen.
Stel je voor dat een winkelmedewerker je overal volgt. Hij noteert wat je bekijkt, hoe lang je stilstaat, en wat je uiteindelijk koopt. En vervolgens geeft hij die informatie door aan elke andere winkel in het land. Dat is in grote lijnen wat Google doet, maar dan digitaal. En op een schaal die geen winkelmedewerker ooit zou kunnen bijhouden.
Zo check je wat Google over je weet
Genoeg theorie. Open een tweede tabblad en check het zelf. Hieronder laat ik je stap voor stap zien waar je moet kijken.
Stap 1: Je Google-activiteit bekijken
Ga naar myactivity.google.com. Hier bewaart Google een overzicht van alles wat je hebt gedaan met hun diensten. Zoekopdrachten, bezochte websites, YouTube-video’s, locaties – het staat er allemaal.
Je kunt filteren op datum en type activiteit. Klik op “Filteren op datum en product” en selecteer een periode van een paar jaar geleden. Wat je terugvindt zal je waarschijnlijk verbazen. Bij mij gaat het terug tot mijn middelbare schooltijd.
Stap 2: Je advertentieprofiel bekijken
Ga naar myadcenter.google.com. Dit is het Advertentiecentrum: de plek waar Google laat zien hoe ze je profiel gebruiken voor advertenties.
Hier moet ik eerlijk zijn. Toen ik tijdens mijn studie voor het eerst dit soort pagina’s bekeek, stond er veel meer. Google toonde een gedetailleerd overzicht van al je geschatte interesses, demografische kenmerken en voorkeuren. In 2022 verving Google die oude pagina door het huidige Advertentiecentrum. Google noemde het “meer controle voor gebruikers.” Maar in de praktijk zie je nu minder van wat Google over je wéét – niet meer.
Dat is op zich al veelzeggend. De gegevens worden nog steeds verzameld. Je kunt ze alleen minder makkelijk inzien.
Kijk wat er bij jou staat. Je ziet waarschijnlijk je geschatte leeftijd, geslacht en een aantal interesses. Soms klopt het verrassend goed. Soms slaat het nergens op. Beide zijn verontrustend – het eerste omdat ze je zo goed kennen, het tweede omdat ze op basis van foute aannames advertenties tonen.
Stap 3: Je locatiegeschiedenis bekijken
Tot eind 2024 kon je je locatiegeschiedenis bekijken via timeline.google.com. Die webversie heeft Google verwijderd. Je kunt je Tijdlijn nu alleen nog bekijken in de Google Maps-app op je telefoon.
De officiële reden? Privacy. De data wordt nu lokaal op je telefoon opgeslagen in plaats van in de cloud. Dat klinkt goed. Maar het effect is dat je je eigen locatiegeschiedenis minder makkelijk kunt inzien. En wie niet op tijd migreerde, is zijn data kwijt – zonder waarschuwing.
Open Google Maps op je telefoon en tik op je profielfoto. Kies “Je tijdlijn.” Hier zie je waar je bent geweest. Per dag. Met tijdstip. Op Android wordt dit vaak standaard bijgehouden, ook als je het niet bewust hebt aangezet.
Ik kan terugzien waar ik op een willekeurige dinsdag in september 2018 was. Google weet dat ik die middag van de faculteit Civiele Techniek op de TU Delft naar het centrum fietste – om met vrienden een broodje te eten bij slager Leo van Vliet. Als je in Delft hebt gestudeerd, ken je het Broodje Leo. Google ook, blijkbaar.
Handig? Soms. Maar wil ik dat Google dit weet? Dat is een andere vraag. En het patroon is inmiddels herkenbaar: eerst verzamelen, dan de toegang beperken.
Stap 4: Je complete Google-data downloaden
Dit is de stap die het meest concreet maakt hoeveel Google over je bewaart.
Ga naar takeout.google.com. Hier kun je al je Google-gegevens downloaden als ZIP-bestand. Selecteer alle diensten en vraag een download aan.
Google maakt het bestand klaar – dat kan een paar uur duren. Je krijgt een link naar de download, maar alleen op je Gmail-adres. Niet op een ander e-mailadres dat je aan je account hebt gekoppeld. Alleen Gmail. En vervolgens moet je tientallen grote bestanden downloaden. Het is bewust niet makkelijk gemaakt.
91,1 GB.
Dat is wat Google over mij heeft verzameld in dertien jaar. Verdeeld over tientallen ZIP-bestanden van 1 tot 2 GB per stuk. Dertien jaar van mijn leven, opgeslagen op servers in de VS.
Dit is het moment waarop het concreet wordt. Het zijn geen “gegevens” meer. Het is een archief van wie je bent – je zoektocht naar een eerste baan, de route naar je vakantieadres, de video’s die je om drie uur ’s nachts bekeek. Alles bij elkaar, alles downloadbaar.
Eerlijk: er zitten ook voordelen aan
Het zou makkelijk zijn om te zeggen: verwijder alles, stap over, klaar. Maar dat is niet eerlijk.
De Google Tijdlijn is handig om te herinneren waar je was. Gmail’s slimme functies werken juist zo goed omdat Google je berichten scant. YouTube-aanbevelingen zijn vaak raak. En gratis is niet niks: de meeste alternatieven kosten geld.
Het probleem is niet dat deze diensten bestaan. Het probleem is dat je er geen echte keuze in hebt gehad. De meeste mensen zijn begonnen met Google zonder te weten wat de deal was. Je was dertien, je ouders zeiden dat het prima was, en vijftien jaar later staat alles in een database in de VS.
De voordelen zijn zichtbaar. De nadelen zijn subtieler.
Maar dit zijn de risico’s
Google gebruikt je profiel voor gerichte advertenties. Dat is hun businessmodel. Maar het gaat verder dan advertenties.
Bij een datalek weten criminelen precies wat je interesses, locatie en gewoontes zijn. Google is een groot bedrijf met goede beveiliging, maar geen enkel systeem is waterdicht. En hoe meer gegevens er zijn, hoe groter de schade als het misgaat.
Gerichte phishing wordt geloofwaardiger. Als een crimineel weet waar je vorige week was, bij welke bank je zit en waar je online shopt, kan hij een mail sturen die er precies uitziet als een echte. “Beste Jan, over uw recente bestelling bij [winkel]…” – dat soort mails werken beter naarmate ze meer kloppen. Een wachtwoordmanager helpt om de schade te beperken als je toch ergens intrapt.
Prijsdiscriminatie. Sommige websites tonen hogere prijzen op basis van je profiel. Zoek je vaak naar vliegtickets? Dan kan de prijs stijgen bij je volgende bezoek. Dit is lastig te bewijzen, maar het komt voor.
De Amerikaanse overheid kan erbij. Via de CLOUD Act heeft de VS toegang tot gegevens op Amerikaanse servers – ook als je in Nederland woont en de gegevens nooit de EU hadden moeten verlaten. Waarom maakt dit uit? Dat leg ik uit in Waarom is privacy belangrijk?
Dit zijn geen theoretische risico’s. Het zijn dingen die nu gebeuren. En hoe meer Google over je weet, hoe kwetsbaarder je bent. Wat veel mensen niet weten: tracking cookies vullen dit profiel nog verder aan, ook buiten Google om.
Je rechten onder de AVG
Dit is iets wat geen van de andere artikelen over dit onderwerp noemt, maar het is wel belangrijk.
Onder de AVG (de Europese privacywet) heb je concrete rechten:
- Recht op inzage – je mag zien wat een bedrijf over je bewaart
- Recht op verwijdering – je mag vragen om je gegevens te wissen
- Recht op beperking – je mag vragen dat ze stoppen met verwerken
- Recht op overdracht – je mag je data meenemen naar een andere dienst
Dit zijn geen gunsten. Het is de wet. Google is verplicht hieraan mee te werken.
Heb je twijfels of klachten? Dan kun je terecht bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Wat kun je eraan doen?
Je hoeft niet alles in één keer te veranderen. Hier zijn vijf dingen die je vandaag kunt doen.
1. De Google Privacycheck doen
Ga naar myaccount.google.com/privacycheckup. Google biedt zelf een tool aan om je privacy-instellingen te controleren. Loop de stappen door en zet tracking uit voor zoeken, locatie, YouTube en advertenties. Het duurt 5 tot 10 minuten.
2. Je geschiedenis verwijderen
Ga naar myactivity.google.com en klik op “Verwijderen.” Je kunt kiezen voor een specifieke periode of alles in één keer wissen. Je kunt ook automatisch verwijderen instellen — bijvoorbeeld na 3 of 18 maanden. Dan bewaart Google nooit meer dan die periode.
3. Gepersonaliseerde advertenties uitzetten
In het Advertentiecentrum kun je gepersonaliseerde advertenties uitzetten. Je ziet dan nog steeds advertenties, maar ze zijn niet meer gebaseerd op je profiel.
4. Je data downloaden en bewaren
Via Google Takeout kun je een kopie van al je gegevens downloaden. Handig als je je account wilt opschonen maar niet alles wilt kwijtraken. Je oude foto’s en mails staan dan veilig op je eigen computer.
5. Overweeg alternatieven
Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Begin met één ding. Een andere e-mail. Een andere plek voor je bestanden. Een ander kantoorpakket.
Ik schreef eerder over alternatieven die direct met Google te maken hebben:
- Gmail vervangen door Europese e-mail
- Google Drive vervangen door Europese cloud opslag
- Google Docs vervangen door gratis kantoorsoftware
Elke stap telt. Je hoeft niet perfect te zijn.
Wat ik zelf doe
Ik heb mijn Google-data nog niet (allemaal) verwijderd. Eerlijk is eerlijk. De Tijdlijn is handig. Gmail werkt goed als spamadres. En ik gebruik mijn hele leven al een Android mobieltje. De voordelen zijn echt.
Maar ik heb wél mijn tracking uitgezet. Ik gebruik Firefox in plaats van Chrome. Mijn e-mail loopt via Tuta, een versleutelde e-maildienst uit Duitsland. En ik heb automatisch verwijderen aangezet voor mijn zoek- en locatiegeschiedenis.
Je hoeft niet radicaal te zijn. Elke stap helpt.
Het begint met met antwoord op de vraag: wat weet Google over mij? En dat heb je net gecheckt!
Samenvatting
- Google verzamelt alles: je zoekopdrachten, locatie, YouTube-kijkgedrag en meer
- Al die gegevens worden gecombineerd tot een advertentieprofiel
- Je kunt zelf checken wat ze weten via myactivity.google.com en myadcenter.google.com
- Onder de AVG heb je het recht om je data in te zien en te laten verwijderen
- De Google Privacycheck helpt je tracking te beperken
- Wil je verder? Overweeg Europese alternatieven die je privacy respecteren